معرفي كتاب سدها و توسعه
ترجمه، تدوين و انتشار كتاب فارسي سدها و توسعه – چهارچوب جديدي براي تصميمگيري حاصل انديشيدن و تلاش خستگيناپذير يك گروه كوچك ايراني از متخصصين مورد نياز اين امر در طول چهار سال گذشته است. كتاب اصلي به زبان انگليسي در ماه نوامبر سال 2000 در لندن انتشار يافت.
دكتر محمد سعيد كديور ابتكار تهيه كتاب به زبان فارسي را با اجازه رسمي ناشر اصلي (Earthscan) از همان ماههاي اول پس از انتشار كتاب اصلي در دستوركار خود قرار دادند. اكنون مايه افتخار و خوشوقتي است كه كتاب فارسي آن با اجراي شيوه استثنايي همكاري بين بخشهاي خصوصي و عمومي انتشار يافته است. اين كتاب دومين ترجمه يعني همپاي ترجمه اسپانيايي است كه در سطح جهان انتشار مييابد. جا دارد كه به گروه ايراني تهيه كننده آن تبريكات خود را اعلام داريم.
كميسيون جهاني سدها مركب از 12 كميسيونر كارآمد در سال 1997 در كشور سوئيس آغاز به كار كرد. كميسيونرها از نقاط مختلف جهان با تخصصهاي خاص در زمينه مباحث سد و توسعه و پيامدهاي گوناگون آن انتخاب شده بودند. اين كميسيون در طول سالهاي 1997-2000 به شيوهاي استثنايي توانست كار بسيار پيچيده ارزيابي اساسي، بازبيني جامعي را از پيامدهاي گوناگون شش دهه فعاليتهاي سدسازي در جهان به ثمر برساند. كميسيون، پس از ارزيابي توانست با ارايه جمعبندي فراگير از عملكردها و دستاوردهاي گذشته (چه مثبت و چه منفي) چارچوب جديد تصميمگيري و ويژگيهاي مورد نياز آن را براي دستاندركاران كنوني و آيندگان پيريزي و پيشنهاد نمايد.
كميسيون مزبور در طول فعاليهاي خود از حمايت بيش از 50 سازمان و تشكيلات جهاني از بخش خصوصي و دولتي برخوردار شد. كميسيون، با بكارگيري بودجه 10 ميليون دلاري توانست نسبتاً با سرعت عمل در طول دو سال و نيم سند بسيار مهم تاريخي و مفيدي را كه صنعت سدسازي در سطح جهان و تمام ذينفعان در انتظارش بودند در ماههاي پاياني قرن بيستم ارايه دهد.
اين سند كه براي اولين بار در سطح جهاني مطرح ميشود تحول و چالش زيادي را در نظام فكري و طرز عمل دستاندركاران سدسازي و انديشمندان مباحث توسعه منطقهاي و محيط زيست ايجاد و مهيا كرده است. در حقيقت هيچ كشوري نيست كه در اقدامات و تصميمگيري آينده سدسازي خود از مباحث مطروحه در اين سند تاريخي همانگونه كه در مقدمه سردبير ترجمه آمده بياعتنا بگذرد.
گروه كوچك ايراني هر آينه، در ترجمه، تدوين و انتشار اين اثر بزرگ با كمبود منابع مالي، كار بسيار دشواري را در دستور كار خود قرار دهد. مديريت پروژه ترجمه به خاطر تكيه بر تعهد براي پيشبرد اهداف و ارزشهاي مطروحه در كتاب و استفاده آن در ايران توانست با دشواريهاي انجام چنين فعاليتهايي در كشور با ارايه استعداد استثنايي در بكارگيري روشهاي مديريت سازگار (Adaptive Management) برخورد كند و پروژه را با همكاري و كمك بسيار با ارزش آقاي مهندس حسن شنطيا مديرعامل محترم مهندسين مشاور يكم به پايان برساند.
كتاب سدها و توسعه با بررسي موانع دستيابي به توسعه پايدار و در فرايند تصميمگيري طرح هاي توسعه منابع آب، چارچوب جديدي را براساس پنج محور ارزشي زير با رويكرد درنظر گرفتن حقوق ذينفعان و مخاطرات طرح مينمايد:
1 مساوات 2 كارايي
3 تصميمگيري مشاركتي 4 مفاهيم توسعه پايدار
5 مسئوليتپذيري
كميسيون در چارچوب پنج محور ارزشي فوق، هفت اولويت راهبردي زير را براي تصميمگيري در مورد احداث سدها مطرح مينمايد:
1 كسب رضايت عمومي
2 ارزيابي جامع تمام گزينههاي جايگزين
3 توجه به وضعيت سدهاي موجود
4 حفظ پايداري حيات رودخانهها و معيشت مردم
5 شناخت حقوق مردم و تقسيم منافع طرح بين آنها
6 تضمين اجراي تعهدات
7 استفاده از رودخانههاي مشترك براي صلح، توسعه و امنيت
ترجمه كتاب در خدمت برنامهريزي، ساخت و بهرهبرداري سدهاي بزرگ در ايران و ديگر كشورهاي فارسي زبان است. اميد است انتشار اين كتاب زمينههاي گفت و شنود راجع به سدسازي و توسعه خردمندانه با رعايت ملاحظات زيستمحيطي در ميان همه ذينفعان اين كشور را فراهم كند.
اين كتاب 700 صفحهاي كه با كيفيت خوب در دو رنگ به چاپ رسيده است داراي سرآغاز جامعي به قلم سردبير ترجمه، پيشگفتارهاي رئيس كميسيون و كميسيونرها خلاصه مديريتي، 10 فصل و 8 پيوست ميباشد. فصول دهگانه كتاب عبارتند از:
فصل اول: آب، توسعه و سدهاي بزرگ
فصل دوم: عملكردهاي فني، مالي و اقتصادي
فصل سوم: اكوسيستمها و سدهاي بزرگ (عملكرد زيستمحيطي)
فصل چهارم: مردم و سدهاي بزرگ (عملكرد اجتماعي)
فصل پنجم: گزينههاي توسعه منابع آب و انرژي
فصل ششم: تصميمگيري، برنامهريزي و رعايت موازين قانوني
فصل هفتم: بهبود توسعه انساني (حقوق، خطرها و پيامدهاي توافق شده)
فصل هشتم: اولويتهاي راهبردي، چارچوب جديدي براي توسعه منابع آب و نيرو
فصل نهم: معيارها و راهكارهاي به كارگيري اولويتبندي راهبردي
فصل دهم: فراتر از كار كميسيون جهاني سدها، برنامههاي تغيير و تحول
|
